Quanta

Quanta costa? Hoeveel kost het? Een vraag, op zo’n kleine markt ergens in Italië, in de vakantie. En na het antwoord doorlopen zonder iets te kopen. Waarna de marktlieden elkaar schouderophalend aankijken en iets onvriendelijks zeggen over Olandese, NL Niente Lire. Nog steeds naar het schijnt, ondanks de €uro. Dat quanta bedoel ik niet, wel het meervoud van quantum. De allerkleinste natuurlijke eenheid of hoeveelheid, die we kunnen tegenkomen in ons heelal. De losse bouwstenen van letterlijk alles. Hoewel, tegenkomen… Het is meer van ‘ze zijn er wel maar je ziet ze niet.’ Niet afzonderlijk in ieder geval.

Meer lezenQuanta

Onder professoren

Onze landgenoot Rufus Dingelam krijgt volkomen onverwacht de Nobelprijs voor scheikunde toegekend. Voor zijn onderzoek naar en het bereidingsproces van een stof, decennia geleden, die niet alleen in een wasmiddel zou worden toegepast maar ook in een geneesmiddel. Met als bijwerking een sterk potentie verhogend effect. Een ongedachte combinatie en neen, het is niet Omo. Dat wast alleen maar door en door schoon en doet verder niets. Opwinding in de gehele wereld (door dat wasmiddel natuurlijk), in heel Nederland maar vooral in Groningen want daar werkt hij als professor. En een groot succes voor de één betekent automatisch jaloezie bij vele anderen. De menselijke natuur in volle glorie!

Meer lezenOnder professoren

Nobel

Niet het synoniem van edelmoedig of hoogstaand maar Alfred, geboren in 1833 in Stockholm, Zweden, die Nobel bedoel ik. Van beroep scheikundige en zakenman. Deze combinatie zorgde voor zijn zoektocht naar een methode om het hoogst gevoelige explosief nitroglycerine stabiel te krijgen. Die zoektocht was niet zonder gevaar want verschillende experimentele explosies hebben het leven gekost aan meerdere medewerkers waaronder een broer van hem. Uiteindelijk slaagde hij in zijn opzet en noemde het resultaat dynamiet. En werd schatrijk van de verkoop aan wapenfabrikanten en mijnbouwondernemingen.

Alfred Nobel las op een dag zijn eigen overlijdensbericht doordat hij werd verwisseld met een andere broer, die was overleden. Hij werd betiteld als ‘handelaar in de dood’ die door zijn uitvinding rijk was geworden van het oorlogsleed de mensheid aangedaan. Daar was hij zo oprecht door geschokt dat hij ging nadenken over een andere, meer positieve bijdrage aan diezelfde mensheid. En kwam op het idee dat van de rente van zijn, door het dynamiet verdiende kapitaal, elk jaar na zijn dood op zijn sterfdag vijf prijzen moesten worden uitgereikt. Bestemd voor diegenen, die in de voorgaande jaren aan de mensheid het grootste nut hebben verschaft. Compensatie van het zuiverste soort!

Meer lezenNobel

Terugblik 2017-2018

Een boeiend aspect aan een terugblik is de beoordeling van de laatste vooruitblik, een jaar geleden onder woorden gebracht als ‘een aardig streven voor het komende seizoen’:

De teams 1 en 7 kampioen (indien het team blijft bestaan) en handhaving door de vijf gepromoveerde teams. En omdat het bekerteam heeft bewezen derde te kunnen worden, ligt de eerste plaats ook binnen de mogelijkheden.

Meer lezenTerugblik 2017-2018

L’esprit d’escalier

Een mooie Franse uitdrukking, die niet goed te vertalen is. ‘De geest op de trap’ komt dicht in de buurt, maar dekt de Franse lading niet echt. Iedereen heeft er wel eens mee te maken gehad. Ook als je de uitdrukking niet zou kennen. Je hebt bijvoorbeeld een sollicitatiegesprek gevoerd of aan een discussie meegedaan. En dan opeens, ’s avonds als je naar bed gaat, schiet je te binnen wat je beter had kunnen zeggen: een andere formulering, een gevat antwoord of een afdoend argument. Te laat dus. Dat is l’esprit d’escalier. Lang heb ik gemeend dat de trap betrekking had op ‘de trap naar boven,’ waar de slaapvertrekken zijn en dus met het naar bed gaan. Als je geest ontspannen raakt. Maar bij nadere beschouwing ligt dat toch anders, heel anders zelfs. De uitdrukking heeft te maken met een trap naar beneden en wordt toegeschreven aan de schrijver en filosoof Denis Diderot. Hij bevond zich regelmatig in een gezelschap dat met elkaar aan het discussiëren was. In een soort sociëteit in een statig oud herenhuis, in het Parijs van de tweede helft van de achttiende eeuw. Geen dames, heel vreemd in feite want dames discussiëren als geen ander. Zal wel een herensociëteit geweest zijn. Er werd een opmerking gemaakt waardoor hij geheel uit zijn doen raakte. Een gevoelig typje dus, die Diderot. Hij had geen weerwoord en besloot meteen te vertrekken. Die oude herenhuizen beschikten over een souterrain, dat ongeveer een meter boven straatniveau uitstak om gemakkelijker via een luik bevoorraad te kunnen worden vanaf de straat. En dat betekende een trap van de voordeur naar beneden naar de straat toe. Onderaan de trap had je dus het pand verlaten en het gezelschap de rug toegekeerd. En uitgerekend op dat moment krijg je de ingeving, de geest, van wat je reactie had moeten zijn. En is dan als mosterd na de maaltijd. Ook dat bestaat in het Frans: c’est de la moutarde après dîner.

Meer lezenL’esprit d’escalier